عرض كردم : در كدام آيه قرآن خداوند مؤمنين را به مسابقه در ايمان وادار كرده ؟ فرمود : آيه « سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُها كَعَرْضِ السَّماءِ وَالأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّه وَرُسُلِه » « 1 » و آيه « وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ » « 2 » و آيه * ( « وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ وَالأَنْصارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِيَ اللَّه عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْه » ) * كه نخست ابتداء كرد بدسته اول از مهاجرين اولين ، بخاطر آن سبقتى كه داشتند ، سپس در مرحله دوم انصار را ذكر كرد آن گاه در مرتبه سوم تابعين را و آنان را به احسان امر كرد ، پس هر طبقه اى را به قدر درجه و منزلتى كه نزد او داشت جلوتر ذكر كرد « 3 » . و در تفسير برهان از مالك ابن انس از ابى صالح از ابن عباس روايت كرده كه گفت : آيه * ( « وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ » ) * در باره على ، امير المؤمنين ( ع ) نازل شد ، چون او در ايمان آوردن به خدا بر تمامى مردم سبقت داشت ، و بر دو قبله نماز گزارد ، و در دو مرحله بيعت كرد ، يكى بيعت روز بدر ، و يكى بيعت رضوان ، و دو بار هجرت نمود ، يك بار با جعفر طيار كه به حبشه هجرت كرد ، و يك بار هم از حبشه به مدينه « 4 » . مؤلف : در اين معنا روايات ديگرى نيز هست . و در الدر المنثور است كه ابن مردويه از طريق اوزاعى از يحيى بن كثير و قاسم و مكحول و عبدة بن ابى لبابه و حسان بن عطيه روايت كرده كه گفتند ما از جماعتى از اصحاب رسول خدا ( ص ) شنيديم كه مىگفتند : وقتى آيه * ( « وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ ) * . . . * ( وَرَضُوا عَنْه » ) * نازل گرديد ، رسول خدا ( ص ) فرمود : اين آيه راجع به همه امت من است ، و خداوند بعد از آنكه راضى شده باشد ديگر غضب نمىكند « 5 » . مؤلف : معنايش اين است كه آن كسانى كه خدا از ايشان و ايشان از خدا راضى شدند همانان هستند كه ديگر خداوند بر آنها خشم نمىگيرد ، و آيه شريفه همه آنان را شامل است ، نه اينكه روايت بخواهد بگويد آيه دلالت دارد بر اينكه خداوند از تمامى امت راضى است ، چون

--> ( 1 ) بسوى مغفرتى از ناحيه پروردگارتان و بهشتى كه پهنايش چون پهناى آسمان و زمين است و براى كسانى آماده شده كه به خدا و فرستاده اش ايمان بياورند پيشى گيريد . سوره حديد آيه 21 ( 2 ) سبقت گيرندگان در ايمان سبقت گيرندگان در رحمت خدايند ، ايشانند مقربين . سوره واقعه آيات 10 - 11 ( 3 ) تفسير عياشى ج 2 ص 105 ح 104 ( 4 ) تفسير برهان ج 2 ص 154 ح 4 ( 5 ) الدر المنثور ج 3 ص 271